Ochrona zasobów genetycznych

Od początku lat 80. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) podejmowała działania na rzecz ochrony zasobów genetycznych. Początkowo były to pojedyncze projekty realizowane w kilku krajach. Dopiero uchwalenie Konwencji o Różnorodności Biologicznej dało podstawę do przyjęcia przez FAO Światowej Strategii Zachowania Zasobów Genetycznych Zwierząt. Strategia ta, zobowiązując kraje członkowskie do powołania własnych struktur odpowiedzialnych za koordynację ochrony zasobów genetycznych zwierząt, stworzyła warunki do kompleksowego działania w skali całego świata. Do dziś w 144 krajach powołano Krajowe Ośrodki Koordynacyjne. Również w Polsce powołano Krajowy Ośrodek Koordynacyjny ds. Zasobów Genetycznych Zwierząt przy Ministerstwie Rolnictwa, a od 2002 roku działaniami na rzecz ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich koordynuje Instytut Zootechniki (Instytut Zootechniki, Państwowy Instytut Badawczy, 31-047 Kraków, ul. Sarego 2, tel. 012 258 81 11, 012 422 88 52, fax 012 285 67 33, www.izoo.krakow.pl; email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.)

 

Pierwszym ważnym przedsięwzięciem zaleconym przez FAO było przygotowanie raportu o stanie zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich na świecie. Sporządzony na podstawie raportów krajowych z 169 państw, umożliwił on określenie czterech priorytetów działań: inwentaryzacji; charakteryzacji i monitoringu; zrównoważonego użytkowania; ochrony, legislacji, tworzenia instytucji i potencjału. Te strategiczne priorytety stały się podstawą uchwalonego w Interlaken (Szwajcaria) we wrześniu 2007 roku Światowego Programu Działań (tzw. Deklaracja z Interlaken), który jest nie tylko wyrazem uznania dla znaczenia, jakie mają zasoby genetyczne zwierząt dla wyżywienia, rolnictwa i rozwoju ekonomicznego, lecz także zobowiązuje społeczności międzynarodowe do ochrony i zrównoważonego użytkowania zasobów genetycznych zwierząt i jest punktem odniesienia dla podejmowanych przez poszczególne kraje działań w następnych latach.

Z badań i analiz wynika, że 1491 ras zwierząt gospodarskich (20% wszystkich istniejących) jest zagrożonych wyginięciem. Ale faktyczne liczby są prawdopodobnie większe, ponieważ brak jest danych dla około 36% ras zwierząt gospodarskich. Regionami, w których jest zagrożonych lub wymarło najwięcej rodzimych ras są: Europa (25% ssaków i 49% ras drobiu) i Ameryka Północna (20% ssaków i 79% ras drobiu). To właśnie w tych częściach świata dominuje rolnictwo intensywne i wyspecjalizowana przemysłowa hodowla zwierzęca.

Najbardziej zagrożone wyginięciem są rasy koni (23%), królików (20%), świń (18%), bydła (16%). W rasach drobiu zagrożonych wyginięciem jest 33% ras kur, 31% ras gęsi, 24% ras kaczek i 34% ras indyków.

Ochronę ras rodzimych zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich naukowcy prowadzą metodą ex situ. Poza hodowlą zwierząt rodzimych ras w instytutach naukowych (w Polsce - instytuty zootechniki i stacje badawcze PAN) obejmuje ona organizację banków głęboko mrożonego materiału biologicznego: nasienia, zarodków, oocytów, a także komórek somatycznych i DNA. Najbardziej zaawansowane działania w tym zakresie prowadzone są we Francji, Holandii, Niemczech i Wielkiej Brytanii (w tym ostatnim kraju w banku zdeponowane jest nasienie 30 ras bydła).

Podstawową formą ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich powinna jednak być ochrona in situ tzn. poprzez normalne (typowe dla danego kierunku) użytkowanie chronionych populacji. Powrót do ekstensywnego chowu zwierząt może stanowić istotny element lokalnego i regionalnego rozwoju gospodarczego. Po pierwsze, wiele ras rodzimych cechuje wysoka płodność i plenność. Cecha ta może być wykorzystana np. w produkcji towarowej przy krzyżowaniu międzyrasowym. Po drugie, rasy te mogą być z powodzeniem wykorzystane dla ochrony cennych przyrodniczo siedlisk i zachowania bioróżnorodności obszarów wiejskich (np. wypas bydła rasy czerwonej polskiej na nadnarwiańskich łąkach czy program ochrony Jeziora Oświn poprzez ekstensywny wypas koników polskich). Jednak nie uda się trwale ochronić rodzimych ras, jeśli nie będą one użytkowane, jeśli nie zostanie wypromowany wartościowy i specyficzny produkt pozyskany od tych ras (przykład jaj od kur zielononóżek – zaledwie kilku lat potrzeba było, by tę rasę znał każdy świadomy konsument).

  • UWAGA UWAGA! Zapraszamy ROLNIKÓW EKOLOGICZNYCH do udziału w naszym nowym projekcie „DEMOKRATYZACJA BIO”

    2018-08-24 11:00:53

    Z przyjemnością informujemy że Fundacja AgriNatura otrzymała  grant Fundacji Carrefour na projekt „Demokratyzacja BIO”, którego głównym celem jest pomoc rolnikom ekologicznym w rozwoju towarowej produkcji warzyw . W projekcie 20 gospodarstw ekologicznych otrzyma pomoc finansową i merytoryczną w celu  zwiększenia wydajności, poszerzenia asortymentu i poprawy jakości swojej produkcji. Dzięki temu powinna zwiększyć się oferta handlowa warzyw ekologicznych dla konsumentów. Kolejnym celem...

    Czytaj więcej...

  • Ogrody społecznościowe w Warszawie

    2018-08-06 09:50:50

    Aktualnie w Warszawie jest 21 ogrodów społecznościowych – miejsc, gdzie na kawałku ziemi mieszkańcy sieją, sadzą, pielą, zbierają plony i aktywnie spędzają czas. Pierwszy powstał w dzielnicy Praga Północ w 2012 r. z inicjatywy Praskiego Centrum Rewitalizacji Społecznej – PRECEL. Ogrody działają w całej Warszawie przy domach kultury, na tarasie biblioteki, między blokami, przy przedszkolu, obok działek, w parku, na terenie osiedli. Tworzenie ogrodów to dowód na energię mieszkańców....

    Czytaj więcej...

  • SIGNAL we Wiedniu

    2018-08-06 09:49:36

    Ostatnie spotkanie partnerstwa projektu SIGNAL realizowanego w ramach programu Erasmus+ odbyło się we Wiedniu w kwietniu br. Tym razem tematem spotkania były alternatywne metody upraw roślin użytkowych. Ciekawym przykładem jest inicjatywa mieszkańców Wiednia, którzy od kilku lat zazieleniają wizerunek swojego miasta sadząc kwiaty i warzywa w przestrzeni publicznej. W takich miejscach jak podwórka miedzy blokami, trawniki wokół drzew, zaniedbane tereny poprzemysłowe a nawet dachy...

    Czytaj więcej...

  • Przyjaciół starych odmian zapraszamy do udziału w projekcie „KOSZTELA”

    2018-02-28 19:11:04

    W 2018 roku kontynuujemy realizowany wspólnie z grupą ACCOR - Orbis (w ramach międzynarodowej akcji Fundacji PUR PROJECT) projekt zakładania nowych tradycyjnych sadów. Od roku 2015 posadzonych zostało 13000 drzewek. Powstało 130 tradycyjnych sadów, w których rosną takie odmiany jak: kosztela, antonówka, malinówka, kronselska i 60 innych.   Przypominamy warunki: Właściciel zobowiązuje się do: 1. Posadzenia co najmniej 50 drzew (potrzebny teren to ca 0,3 ha)2. Ogrodzenia terenu, w...

    Czytaj więcej...

  • Spotkanie grupy SINGAL

    2018-01-23 10:55:45

    Drugie spotkanie partnerów projektu SIGNAL (Sygnał czyli Innowacyjne działania na rzecz nowego podejścia do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich) w ramach programu ERASMUS Plus odbyło się w holenderskim miasteczku Scheemda 25-27 września. Uczestniczyli w nim partnerzy z Austrii, Holandii, Niemiec i Polski. Partner holenderski zaprosił do udziału w spotkaniu liderów, przedstawicieli organizacji i MŚP, którzy opowiedzieli o problemach związanych ze zrównoważoną lokalną gospodarką...

    Czytaj więcej...

  • Spotkanie ERASMUS+ SIGNAL

    2017-08-23 14:07:46

    Program pierwszego spotkania partnerskiego projektu SIGNAL „Innowacyjne działania na rzecz nowego podejścia do zrównoważonego rozwoju obszarów” obejmował pobyt w niemieckim Warburgu w landzie Nadrenia Północna-Westfalia. Warburg – regiony i ekologia W Warburgu w gronie uczestników projektu, podczas seminarium i warsztatów rozmawialiśmy o działaniach na rzecz zrównoważonego rozwoju w regionach. Bardzo ważne było stwierdzenie, że działania w pojedynkę niewiele dają, że „Razem możemy więcej”!...

    Czytaj więcej...

  • SYGNAŁ – czyli budujemy nową jakość partnerstwa mieszkańców obszarów wiejskich!

    2016-12-01 12:48:00

    Fundacja Rolniczej Różnorodności Biologicznej AgriNatura jest partnerem międzynarodowego projektu, którego celem jest wzmocnienie regionalnego i lokalnego rozwoju. Projekt realizowany jest przez 5 organizacji z Niemiec, Austrii, Holandii i Polski w ramach europejskiego programu Erasmus plus. Tytuł projektu „SYGNAŁ – społeczne innowacje na rzecz jakości życia w zrównoważonym rozwoju obszarów wiejskich” (SIGNAL - Soziale Innovationen gemeinwohlorientierter nachhaltiger Landnutzung)...

    Czytaj więcej...

  • Pur Project - Sadzimy nowe sady dawnych odmian

    2016-08-24 12:21:16

    Rozpoczęliśmy drugi etap projektu sadzenia nowych sadów dawnych odmian. W tym roku planujemy posadzić jeszcze 5.000 drzewek owocowych. Kilka ważnych informacji: Nie sprzedajemy żadnych sadzonek, nie sprzedajemy drzewek. Minimalna obsada to 50 - 70 drzewek. Minimalna powierzchnia działki niezbędna do nasadzeń to 2500 m2 - 3000 m2 (0,25ha - 0,3ha). Rodzaj i odmiany drzewek dobierane są w porozumieniu z pomologiem. Zależy to od warunków glebowych i terenowych. Drzewka są okulizowane na...

    Czytaj więcej...

  • ZAPRASZAMY DO NOWYCH TRADYCYJNYCH SADÓW

    2016-02-16 13:24:02

    Fundacja AgriNatura i grupa Orbis rozpoczęła wspólny projekt, którego nadrzędnym celem jest ochrona i pomnażanie rolniczej bioróżnorodności, a w szczególności dawnych odmian drzew owocowych.  Dzięki finansowemu wsparciu grupy Orbis rolnicy już posadzili na Mazowszu 1500 drzew dawnych odmian, w kolejnym sezonie planowane jest posadzenie  5000 drzew w całej Polsce. Dlaczego powinniśmy dbać o tradycyjne sady? Odpowiedź jest prosta: sady tradycyjne, w których rosną wysokopienne drzewa stanowią...

    Czytaj więcej...

  • Z Grupą Orbis wspieramy Tradycyjne Sady

    2016-02-16 13:15:21

    Realizując program « Plant for the Planet » w hotelach na terenie całego kraju, Grupa Orbis - wspólnie z Fundacją AgriNatura, wspiera powrót do tradycyjnych sadów owocowych i tym samym przyczynia się - dzięki zachowaniom gości, do ochrony bioróżnorodności rolniczej i wymiernych korzyści gospodarczych, społecznych i kulturowo-turystycznych polskiej wsi. Grupa Orbis przekazuje – dzięki prostemu mechanizmowi ponownego użycia ręczników przez gości hotelowych, 50% zaoszczędzonych kwot na program...

    Czytaj więcej...

Dodatkowe informacje